[Budrys]

Zanim przejdę do „folkloru” sieleckiego - słówko o „metodach wychowawczych” zasygnalizowanych w poprzednim poście. Odniosę się do „instrumentu” pedagogicznego w postaci „pasa” z punktu widzenia dziesięciolatka.
Tzw. „kary cielesne” były dość powszechnym instrumentem wychowawczym zarówno w domu jak i w szkole. Mam świadomość że poniższym tekstem drażnię „nawiedzonych” zwolenników wychowania „bezstresowego”. Nie wdając się w polemikę z tymi „nowoczesnymi” i „naukowymi” metodami wychowawczymi zaprezentuję fakty i okoliczności w jakich argument „pasa” był stosowany.
W szkołach stosowano kilka, obecnie już „legendarnych” kar. Było to stawianie „do kąta” w kilku odmianach – „twarzą do ściany”, „twarzą do klasy”, klęczenie w kącie również w tych dwóch wersjach. Najsurowszą karą był wpis do dzienniczka. Stosowano również „wyrzucenie” z lekcji z obowiązkiem stania na korytarzu przy drzwiach oraz... „łapy”. Ta ostatnia polegała na uderzeniach przez nauczyciela w wyciągniętą dłoń raz lub kilkakrotnie drewnianą linijką. Było to dość bolesne i ręka „szczypała” przez kilka minut. Kary te stosowano tylko i wyłącznie w celu zdyscyplinowania niewłaściwie zachowujących się uczniów. Arogancja w stosunku do nauczyciela była nie do pomyślenia... Tego typu kary wymierzane publicznie, przed cała klasa wywoływały u skarconego poczucie wstydu i skutecznie przeciwdziałały rozwydrzeniu studząc nadmierne temperamenty.
Kary te stosowano dość rzadko i umiarem. Nie podlegały żadnej dyskusji. Nauczyciel był zarazem wychowawcą. Nie zdarzały się nadużycia przez nauczycieli swojej władzy w klasie. Jednak, gdyby informacja o ukaraniu w szkole dotarła do rodziców... w domu otrzymywał dodatkową porcje lania. Choć nie było to regułą.... Nigdy nie stosowano kar cielesnych w przypadkach złych postępów w nauce lub innych związanych z tym zaniedbań. Jedynie zachowanie ucznia podlegało tej „egzekucji”.
To były czasy, gdy każdy dorosły mógł, miał prawo, a nawet obowiązek zwracać uwagę źle zachowującemu się małolatowi na ulicy, a nawet zaprowadzić do rodziców, gdzie... wiadomo. Złe zachowanie dziecka przynosiło przede wszystkim wstyd rodzicom, głównym strażnikom właściwego zachowania dziecka. Pas był „w robocie” zawsze jako ostateczność.
Warto tez wspomnieć o samych pasach. Były to przeważnie „pasy ojca”, którymi posługiwały się matki samotnie wychowujące dzieci. Był to zarazem pewien symbol. Samo „lanie” odbywało się bez zbędnej szarpaniny i przymusu... po prostu... skazaniec miał na polecenie położyć się na krześle lub innym meblu przeznaczonym do „tortur” i wypiąć tyłek na który spadały razy zadawane „ojcowskim pasem”. Nieśmiało przyznaję, że znam to z autopsji i konsultacji ze swoimi kolegami... W czasie trwania takiego seansu pedagogicznego obowiązywał płacz lub przynajmniej szloch często skutecznie zmiękczający serce egzekutora.
Nie było „praw dziecka”... nie było „urazów psychicznych” ani „traumy”... Był tylko obowiązek bycia posłusznym, dobrze się uczyć i być grzecznym... przynajmniej gdy spoczywało na nas oko dorosłych. Piszę o tym w kontekście poprzedniego postu, gdzie „wozacy” sprawili nam zasłużone (byliśmy tego świadomi) lanie. Skutek był taki, że bomba na Górskiej doczekała do rozbiórki gruzowiska a nasze „pirotechniczne” zainteresowania skierowaliśmy w nieco bezpieczniejszym kierunku. Kierunku strzelania z kluczy...
Tej techniki nie będę opisywał by przypadkiem nie posłużyła za instrukcję dla współczesnych małych kandydatów na „terrorystów”.... Nadmienię jedynie, że również w tym przypadku stosowana była opcja „pasa ojca” szczególnie gdy do tej zabawy służył „klucz na sznurowadle” rozerwany i nie nadający się do użytku...
Miało być o folklorze sieleckim... a wyszły zwierzenia z „pedagogiki” tamtych czasów. No cóż... będzie w następnym....
_________________
wspomnień czar...

[Budrys]

Monotonię codzienności przerywały niekiedy drobne wydarzenia, które przez kilka dni były tematem komentarzy i... wszystko wracało do normy, czyli do stanu sieleckiej sielanki. Rytm codziennych zajęć urozmaicały wyprawy na „forty” lub nad Wisłę. Życie toczyło się spokojnie i jakby z dala od intensywnego tempa Puławskiej i reszty Warszawy. Były jednak coroczne wydarzenia w których uczestniczyli wszyscy – dorośli i dzieci. Jednym z takich wydarzeń były święta wielkanocne.
Oznaką zbliżającej się wiosny i świąt było pojawienie się na ulicach Sielc chłopskiego wozu ze słomą. Terkocząc po bruku żelaznymi obręczami kół zatrzymywał się co jakiś czas przed domami a woźnica gromkim głosem wołał „słona!... słoma do sienników”... słoma!”...”. Był to sygnał dla mieszkańców, że nadarza się coroczna okazja by wymienić zawartość sienników w domowych legowiskach. Gdy wóz się zatrzymywał podchodzili do wozu mieszkańcy i po dokonaniu transakcji taszczyli do mieszkań ciężkie snopy słomy. Niekiedy narzekali że słoma jest zbyt pognieciona... ale przecież i tak przy wkładaniu do sienników specjalnie „wzruszano” słomę by nadać siennikowi kształt puszystego wora. Dziwiłem się temu, ale... widocznie moja logika była inna od logiki dorosłych. Spanie na takim sienniku to dopiero była frajda! Ten zapach... ta puszystość posłania... pewnie „Księżniczka na groszku” nie miała lepszego. Kto nie miał okazji spania na sienniku wypchanym słomą – wiele stracił...
Zapamiętałem pewien incydent związany z takim świątecznym słomianym biznesem. Oto Stępińską w kierunku Podchorążych podskakując na bruku gna drabiniasty wóz ze słomą. Obok trzymając lejce biegnie woźnica krzycząc – „wody!... wody1... ludzie!...”. Róg Bończej i Stępińskiej, przy kiosku grupa mężczyzn zatacza się od śmiechu na widok pędzącego wozu. Sytuacja dziwna i nie zrozumiała... Wóz zatrzymuje się... rolnik zbiera pozrzucane uprzednio z wozu snopki słomy i wygraża pięścią w kierunku turlających się ze śmiechu mężczyzn. O co chodzi? Dziwne zachowanie woźnicy i typów stojących przy kiosku.... Okazało się, że woźnica naraził się jednemu ze stojących mężczyzn, zamieszkałego w „pekinie”, tj. oficynie zrujnowanego domu róg Stępińskiej i Bończej. Mężczyzna ten posiadał zadziwiające właściwości hipnozy i zasugerował woźnicy że jego słoma się pali. Siła sugestii była tak wielka że woźnica widział swoja słomę płonącą! Stąd jego zachowanie i zachowanie obserwujących to zdarzenie mężczyzn. Powiało grozą i tajemnicą... Przez długi czas omijaliśmy z daleka dom w którym mieszkał „dziwny człowiek”.
Kolejnymi oznakami zbliżających się świąt było mycie okien, wietrzenie, bieganina do sklepów po jakieś zapomniane świąteczne dodatki... W tym okresie trzeba było być w pełni dyspozycyjnym na polecenia matki. Do dzieci należało zaopatrzenie w chleb. Biegaliśmy do dwóch piekarni na Sieleckiej taszcząc zapasy chleba „na święta”. Było bieganie ze „świeconym” do kościoła na Chełmskiej... i jakby wyczekiwanie na coś nieokreślonego, związanego z tym świątecznym rytuałem. Wszystko pachniało niecodziennie... świątecznie... i słoma... i pasta do podłogi... i wiosenne powietrze... i ciasto lukrowane, które matka „w drodze wyjątku” pozwalała „próbować”...
Dwie główne atrakcje związane ze świętami to bezkarne obżeranie się łakociami i... niedzielne, poranne nabożeństwo w kościele. Nabożeństwo, jako takie, dla nas – małoletnich grzeszników – było nudne i zdecydowanie za długie. Trwało od szóstej rano do dziewiątej. Trzy godziny! Dzięki wyrozumiałości księży, my – jako ministranci, pełniliśmy swoje obowiązki na zmianę. Dla nas główna atrakcja znajdowała się na ulicy. Do tradycji należały popisy dorosłych mężczyzn polegające na „strzelaniu z kalichlorku”. Za każdym razem sceneria tych popisów była podobna. Wzdłuż Chełmskiej, od Górskiej do Iwickiej po obu stronach jezdni stały tłumy mężczyzn odświętnie ubranych jak na okoliczność Wielkanocy przystało i... zabawiali się, a może drażnili? ... z biegającymi wzdłuż tego szpaleru milicjantami. Zawsze było ich dwóch, i zawsze biegali razem. Już wtedy dawała znać ograniczoność inteligencji mundurowych. Gdy milicjanci znajdowali się przy Iwickiej, przy Górskiej z tłumu wychodził „strzelec” kładąc na kamieniu pobocza jezdni białe zawiniątko z „kalichlorkiem” i upuszczał na nie dość ciężki przygotowany do tego celu kamień... Huk wstrząsał ulicą... biały obłok dymu snuł się po jezdni wskazując miejsce dokonania zabronionego czynu. Milicjanci biegli w tym kierunku, a przy Iwickiej następowała kolejna eksplozja... potem przy kościele... i znów przy Górskiej. W różnych miejscach wzdłuż szpaleru... A milicjanci wśród śmiechu i kpin biegali... biegali... biegali. Nie zdarzyło się by udało się im kogokolwiek zatrzymać. W przerwach między wybuchami nasłuchiwano odgłosów kanonady z innych parafii... Dochodziły odgłosy z Czerniakowa, od św. Michała z Puławskiej i innych miejsc, które trudno było zlokalizować. Taki kalichlorkowy festiwal trwał około półtorej godziny. Zaczynał się przed szóstą, a kończył po siódmej. W ciągu dnia również słychać było wybuchy. To „upłynniano” nadmierne zapasy, których nie spożytkowano w porannej kanonadzie. My też nie próżnowaliśmy. Co prawda nasze „strzały” wyglądały dość mizernie przy „prawdziwych” petardach dorosłych... ale zaspokajały nasze poczucie uczestnictwa w tradycji. Były „korkowce” z potężnym zapasem korków... były też jakościowo lepsze i głośniejsze od korków strzały z puszek na karbid.
I tak pełni satysfakcji ze spełnionego należycie obowiązku wobec tradycji i kościoła wracaliśmy do domciu na zasłużone świateczne śniadanko...
Dodam jeszcze, że zdarzały się przy tej strzelaninie wypadki wśród dorosłych „kanonierów”... ale śmieszne nigdy śmiertelne... Gdy przesadzono z ilością materiału wybuchowego w zawiniątkach – strzelający jawił się wśród rozwiewającego dymu z poszarpanymi do kolan nogawkami spodni...
Pozdrawiam...
_________________
wspomnień czar...

[Anastazja]

Budrysie Szanowny, chciałabym Cię zapytać, co wiesz o kapliczce wbudowanej w ogrodzenie Łazienek na zakręcie ul Podchorążych. Napisałeś, że obok kapliczki była dziura w murze....
Ktoś mi opowiedział, że zbudowanie kapliczki zawdzięczamy góralom. Czy słyszałeś cokolwiek na ten temat? Pozdrawiam
_________________
A jeśli komu droga otwarta do nieba,
Tym co służą ojczyźnie.
Jan Kochanowski

[Budrys]

Nie znam historii tej kapliczki. Nie wiem czy jeszcze istnieje... Pamiętam że miała konstrukcję drewnianą o bokach ażurowych z listewek, dwustronny spadzisty daszek. Wysokość jej nie przekraczała wysokości muru (ogrodzenia) Łazienek. Porośnieta była wraz z murem z obu stron dzikim winem. Nie było dziury w murze. Ułatwieniem w przechodzeniu przez mur były listwy wspomnianego ażuru. Było na czym zaczepić stopę i wgłębienia w kruszejącym murze. W okresach "napadów" dziecięcej "religijności" opiekowaliśmy sie ta kapliczka. Sprzątaliśmy i przynosiliśmy kwiaty do wazonów za jakie służyły mosiężne "gilzy" po pociskach artyleryjskich (była to dość powszechna praktyka przy ozdabianiu kapliczek podwórkowych w całej Warszawie. Przez pewien czas takie "wazony" były również w kosciele na Chełmskiej). W czasie lokalnych procesji (na Boże Ciało?) i budowy na jej trasie kilku przydomowych ołtarzy, kapliczka była włączana jako ołtarzyk na szlaku procesji. Za mojej pamieci nie podejmowano pró renowacji drewnianej konstrukcji kapliczki. Nie była ona wbudowana w mur ogrodzenia - stała przylegając tylną ściana do muru. Jeżeli juz jej nie ma, to dodam jeszcze że opierała sie "plecami" o poczatek muru na odcinku Podchorązych biegnącym w kierunku Gagarina. Tylko tyle. Niewiele...
Pozdrawiam.
_________________
wspomnień czar...

[Jamad]

[Budrys]

No tak... teraz wyglada pięknie... no i obmurowana. Widać budowniczowie ogrodzeniia Łazienek uszanowali zabytek. Wydaje sie jakby wyższa. Ale być może pamięc zawodzi. Wnętrze zachowane w pierwotnym stylu.
Pozdrawiam i dziękuje za foto
_________________
wspomnień czar...

[Zofia]

Budrysie,

czy pamiętasz może mogiły popowstańcze na Sielcach tj. w których miejscach i gdzie je potem przeniesiono?

Zofia

[Budrys]

Niestety, Zofio.... Nie przypominam, sobie takich miejsc... Sytuacja Sielc w czasie Powstania nie została wystarczająco udokumentowana. Poza niemieckim ostrzałem i bombardowaniami nie było długotrwałych zmasowanych ataków niemieckich na sieleckie placówki powstańcze. Były niemieckie próby przebicia sie Czerniakowską w kierunku Powiśla. Po upadku Mokotowa padły Sielce. Nie znam opowiadań stałych mieszkańców Sielc o tym okresie. W pierwszych powojennych latach dokonywano ekshumacji w całej Warszawie, na Sielcach również. Nie znam jej wyników. Utrudnieniem był fakt że o takich miejscach mogli powiedzieć i wskazać uczestnicy tych walk. Przeważnie jednak było tak, że placówki powstańcze były obsadzane przez zołnierzy mieszkajacych w innych dzielnicach Warszawy. Stąd miejsca pochówku poległych powstańców i ich dane były wiadome tylko ich kolegom z oddziału. Gdy na mogile nie zaznaczono kto jest pochowany - mogiła była anonimowa.
Na temat ekshumacji w Warszawie jest wstrząsajacy artykuł w "Kalendarzu Warszawskim 1948 r.". Na życzenie mogę dostarczyć skan o ile będzie zainteresowanie i brak dostępu do tej publikacji.
Często bywało tak, że gdy zabrakło skwerów na miejsce pochówku - chowano na chodnikach po uprzednim zerwaniu płyt. Walace się mury niszczyły groby i ślad po nich. Dopiero po latach, w okolicznościach wykopów w tym miejscu natrafiano na szczątki - przeważnie już anonimowe. Np. ekshumacja kompanii mojego ojca, która poległa w czasie ataku na Okęcie odbyła sie dopiero po kilku latach. Zwłokom z racji niemożności rozpoznania przypisano nazwiska według imiennego stanu kompanii na czas ataku.
Wiem o jednej takiej ekshumacji, która miała miejsce poniżej schodków na Dworkowej w kierunku Zajaczkowskiej. Pod betonową, okragłą płyta był jakiś kanał w którym znajdowały sie zwłoki.
Bliższych informacji można znaleźć na stronie http://www.sppw1944.org/ w dziale "Relacje świadków" autor Aleksander Kowalewski - tytuł "Dlaczego dokonano bestialskiej egzekucji przy ul. Dworkowej w dniu 27 września 1944 r."
Opis wspomnień uczestniczki Powstania dotyczacy placówki sieleckiej można znaleźć pod adresem wyżej podanej strony w tym samym dziale, czyli "Powstańcze relacje świadków' - "moje wspomnienia wojenne - Zofia Jastrzębska-Kowalewska".
Pozdrawiam
_________________
wspomnień czar...

[rwawrzycki]

[Anastazja]

Pozwólcie, że wrócę do pewnego wątku, który pojawił się w wypowiedziach i nie jest dla mnie jasny. Otóż chodzi o "Żółtą karczmę". Obecnie jest tylko jeden budynek znany mi pod taką nazwą. Położony jest przy alei Wilanowskiej. Mieści się w nim Muzeum Polskiego Ruchu Ludowego. Obok budynku, czego nie widać na zdjęciu, jest mały park z rzeźbami. Czy tę willę mieli Panowie na myśli?


Budrys napisał:

[Budrys]

Prawdopodonmie chodzi o inny obiekt. O tym, o którym pisałem - znajdował sie na skraju skarpy, w linii prostej od Idzikowskiego. Był koloru żółtego, bardzo charakterystyczny również z uwagi że jako jedyny budynek był widoczny na skarpie z ul. Sobieskiego. Podobno w pobliżu tej "żółtej willy" znajdowało sie źródełko z którego woda wypływała do "wojskowych fortów". Nigdy w pobliżu tego obiektu nie byłem...
Pozdrawiam.
_________________
wspomnień czar...

[Ted Maryniak]

[Budrys]

Witaj Ted... Miło że wpadłeś na nasze forum. Ja tylko dzielę się wspomnieniami z lat powojennych na Sielcach. Nie byłem ponad 40 lat... kupa czasu. O współczesnych Sielcach dowiaduję sie od piszących posty w różnych tematach ponieważ przebywam poza Sielcami, a nawt poza Warszawą. Myślę, że interesujące Cie zdjęcia wspomnianej kapliczki na Hołówki są mozliwe do uzyskania, ponieważ na forum już była rozmowa na ten temat. Uczestnikami forum sa również mieszkańcy Grottgera i Hołówki i z pewnością sa w stanie dostarczyć Ci aktualne zdjęcia z tych miejsc. Może zapamietałeś jakieś szczególne wydarzenia lub ciekawe miejsca w czasie swoich odwiedzin na Sielcach? napisz...
Serdecznie pozdrawiam... oraz Twoja Mamę-Sielczankę życzę zdrówka.
_________________
wspomnień czar...

[Jamad]

[dlotiwl]

Panie Tadku polecam ten wątek ... http://nasza-klasa.pl/school/61653/forum/18